Myślę, że każdy miłośnik literatury zastanawia się czasem, co sprawia, że 1. książkę pochłaniamy w 1. wieczór, a inna odrzuca nas po 1. rozdziale. Dlatego zapraszam Cię na nieco luźniejszy artykuł o… sztuce pisania. Mam dla Ciebie wskazówki z mojego zawodowego warsztatu dotyczące tego, jak pisać lepiej i sprawić, by tekst tętnił życiem.
Dlaczego lepiej pisać prosto i jak napisać angażujący tekst?
Kiedyś myślałem, że muszę używać trudnego języka albo używać kwiecistych porównań, by ludzie zauważyli moje umiejętności pisarskie. Nic bardziej mylnego! Najlepsi autorzy wiedzą, że rzemiosło polega na prostocie.
Nie tylko pisarz docenia prosty język!
Badania Best Plain Language Stats (2026 Guide)” opublikowane przez Nathana Boekera – instruktora prostego języka – na stronie ClearWrite wskazują, że jeśli napiszesz tekst prosto, masz o 60% większą szansę na to, że odbiorca doczyta do końca, niż gdybyś użył trudnego języka.
Jak pisać lepiej? Zadawaj pytania, prowadź za rękę i używaj prostych słów. Pomyśl, że czyta Twój tekst po powrocie z całego dnia ciężkiej pracy i daj mu odetchnąć. Twój tekst powinien przypominać miłą pogawędkę.
Spójrz, jak prowadzę czytelnika w artykule dla fundacji Jednooka Wojowniczka o tym, jak rozmawiać z osobą z niepełnosprawnością.
Używam sformułowań „Kojarzysz powiedzenie”, „Wróćmy na chwilę” lub „Tak możesz podkreślić, że…”. Bezpośrednio zwracam się do czytelnika, co:
- ułatwia czytanie,
- buduje więź z odbiorcą.
Profesor Ken Hyland w artykule “Constructing proximity: Relating to readers in popular and professional science” wyjaśnia, że bezpośrednie zwroty do czytelnika zmniejszają dystans między autorem a odbiorcą. Budują bliskość, dzięki czemu czytelnik czuje się aktywnym uczestnikiem rozmowy, a nie konsumentem informacji.
Budowanie bliskości jest równie ważne w copywritingu, zwłaszcza jeśli piszesz dla organizacji pożytku publicznego. Bo fundacja potrzebuje bloga, o czym piszę w artykule na temat tego, o czym pisać na blogu fundacji.
Bliskość buduje też to, jak piszesz, a jak pisać lepiej do konkretnego odbiorcy dowiesz się z mojego słownika języka inkluzywnego oraz artykułu “Jak dopasować treść strony do intencji wyszukiwania?”.
Jakich błędów unikać w pisaniu?
W copywritingu na pewno upychania fraz kluczowych – o czym przeczytasz w moim artykule o keyword stuffingu – i ignorowania zasad dostępności cyfrowej, o czym przeczytasz w artykule o niej :). A jeśli chodzi o pisarstwo?
Początkujących poetów kusi używanie wielu epitetów, tymczasem nadmiar ozdobników zabija dynamikę opowieści. Z kolei nadmiar przymiotników obciąża tekst.
Dlaczego zbyt wiele przymiotników szkodzi tekstowi?
Rene Tetzner w publikacji „Using Adjectives Effectively in Academic and Scientific Writing” dla Proof-Reading-Service wskazał 3 problemy nadużywania przymiotników:
- Przeciążenie poznawcze (cognitive overload) – czytelnik musi przetworzyć kilka innych słów, zanim dotrze do rzeczownika, który niesie główne znaczenie. To zwiększa jego obciążenie poznawcze, czyli wysiłek umysłowy.
- Nieprecyzyjność (ambiguity) – tekst staje się mniej klarowny, bo nadmiar opisów rozmywa przekaz.
- Efekt bałaganu (clutter effect) – nadmiar ozdobników sprawia, że proza staje się ciężka i mniej angażująca.
Chcesz, by Twój tekst był żywy? Ogranicz przymiotniki. Tylko nie wycinaj ich do nogi! Przymiotnik – jak i przysłówek – też jest istotny. Ale prowadź czytelnika do sedna, zamiast oprowadzać go po galerii ozdobników i używaj słów, które pobudzą tekst. Które to słowa?
Co robią czasownik i rzeczownik w zdaniu?
Czasowniki i rzeczowniki napędzają akcję. Poza tym wygląda na to, że po prostu lubimy te słowa!
Badania z użyciem eye-tracking (śledzenia ruchów oczu) to potwierdzają. Keith Rayner w pracy „Eye movements in reading and information processing: 20 years of research” pokazał, że oczy czytelnika najdłużej zatrzymują się na rzeczownikach i czasownikach.
Czasownik i rzeczownik pozwalają mózgowi szybko budować mentalny obraz akcji. Kiedy podmiot (rzeczownik) i orzeczenie (czasownik) stoją blisko siebie, zdanie jest łatwiejsze do przetworzenia.
Jednak z rzeczownikami jest pewien kłopot, przed którym ostrzegał Steven Pinker w książce „The Sense of Style„. Chodzi o rzeczowniki powstające z czasowników przez dodanie sufiksów typu -anie, -enie, -acja. Zamiast „potwierdzamy pomysł”, piszemy „dokonujemy potwierdzenia pomysłu”. Pinker nazywa je „werbalnymi trumnami”, które odbierają tekstowi energię.
Zbędny jest każdy wyraz, który nie wnosi nowej informacji. Czyli jak pisać lepiej? Oszczędzaj słowa. To też sekret pisania dobrych artykułów – zamiast lać wodę, daj w tekście tylko to, czego czytelnik potrzebuje. A jak pisać artykuły blogowe? Dowiesz się tego z mojego poradnika o pisaniu artykułów na blogi.
Spójrz na poezję haiku. W niej liczy się każdy detal. Tradycyjne haiku ma 17 sylab. Układ 5-7-5 w 3. wersach. Jak tutaj:
Śnieg cicho skrzypi,
wtórując naszym krokom.
Zimowy spacer.
Haiku mojego autorstwa (więcej przeczytasz na moim prywatnym Facebooku :)). Jak widzisz, oprócz wersów i sylab, istotny jest tu opis przyrody. Haiku są jak zdjęcia, urywki chwili. W tym, o czym jest taki wiersz, też liczy się każdy detal… Niektórzy szlifują tę technikę latami.
Tworząc tekst, uważaj też, by nie powtarzać w kółko tych samych słów. Bogaty zasób słownictwa to Twój pisarski przyjaciel. Jeśli brakuje Ci pomysłów, w sięgnij po słownik synonimów.
Jak używać storytellingu?
Jak pisać lepiej? Opowiadaj historie, a najlepiej te z życia wzięte. Pokaż czytelnikowi obraz, który już zna i czuje.
Znowu wspomnę współpracę z fundacją Jednooka Wojowniczka. Tłumacząc technologię w grach wideo, napisałem: „Dla osoby niewidomej natomiast dźwięk to mapa i kompas„.
Wiesz, czym są mapa i kompas. Nie musisz znać technicznych szczegółów, bo już rozumiesz, o co chodzi. Osadzanie tematu w historiach z codzienności ma jeszcze jedną cechę – potrafi zdjąć z odbiorcy obawę przed czymś, oswoić go z tym. Robię to w moim artykule o AI w naszym życiu codziennym o tym, jak pomocna jest ta technologia.
A wiesz co? Historie mają supermoc.
Wpływ storytellingu na zaangażowanie klienta
Paul J. Zak w pracy „Why inspiring stories make us react: the neuroscience of narrative” wykazał, że narracje z wyzwaniem i transformacją bohatera wyzwalają w nas oksytocynę – hormon zaufania i empatii.
Jak poprawić warsztat pisarski?
Jak pisać lepiej? Wystarczy, że będziesz stosował się do 2 zasad :).
1. Czytaj, czytaj i jeszcze raz czytaj!
Korzystaj z dorobku wielkich mistrzów. Pochłaniaj klasykę, wciągnij się w rozbudowane uniwersa fantasy, doceniaj oszczędność słów w literaturze japońskiej i koreańskiej… Zresztą – czytaj to, co lubisz.
Mnie wyjątkowo dużo nauczył minimalizm literatury koreańskiej i japońskiej, choćby twórczość Han Kang. A Haruki Murakami pokazał mi w całej okazałości piękno prostoty. Fantasy natomiast… nie wiem, czy cokolwiek innego równie pobudza wyobraźnię!
Literatura poszerza słownictwo i wyrabia intuicję językową. Pomaga też rozwijać się w copywritingu. Jak? Przeczytaj mój artykuł o wpływie literatury na copywriting.
2. Pisz i poprawiaj swoje teksty
Ileż mi dały maratony poprawiania swoich wierszy! Tak przeszedłem od długich tekstów do minimalizmu, a więc znalazłem swój styl. Maratony poprawiania sprawiły, że nie mam oporów przed poprawianiem moich artykułów. A kiedy warto je aktualizować? Przeczytaj artykuł „Kiedy lepiej odświeżyć stare treści blogowe, zamiast pisać nowe artykuły?„.
Popraw swój tekst i wrzuć na przykład na forum literackie. Być może jakiś komentarz otworzy przed Tobą nowe doświadczenia literackie?
Jak poprawić swój tekst? Przeczytaj go sobie na głos. Pozbędziesz się zbędnych słów i poczujesz rytm zdań.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ) o to, jak pisać lepiej
1. Jak zacząć tekst, by wciągał od pierwszego zdania?
Zaczynaj od mocnego pytania lub wrzuć odbiorcę w sam środek akcji. Unikaj długich wstępów. Od pierwszego akapitu pokaż czytelnikowi, że masz dla niego coś wartościowego.
2. Jak nauczyć się usuwać nadmiar słów?
Zadaj sobie pytanie, czy bez tego słowa zdanie nadal ma sens. Jeśli tak – wykreśl je.
3. Jak rozwijać talent do pisania wierszy?
Pisz, czytaj, analizuj teksty. Poprawiaj stare teksty, eksperymentuj z formą (raz haiku, raz limeryk, raz wiersz biały) i szukaj inspiracji w codzienności. Publikuj swoją twórczość w Internecie i bądź gotowy na opinie innych
Nikt nie staje się mistrzem z dnia na dzień. Mój poradnik pomoże Ci zaplanować rozwój, jednak to Ty musisz przejść drogę do mistrzostwa. Poszukiwanie własnego stylu to piękna, intymna przygoda, a każdy nowy akapit zbliża do celu. Dołącz do mnie w tej fantastycznej przygodzie! Napisz do mnie, a doradzę Ci, jak pisać lepiej Twoje treści.
Bibliografia
- Boeker, N. (2026). Best Plain Language Writing Stats (2026 Guide). ClearWrite. https://www.clearwrite.online/articles/Plain-Language-Stats
- Hyland, K. (2010). Constructing proximity: Relating to readers in popular and professional science. English for Specific Purposes, 29(2), 116–127. https://www.semanticscholar.org/paper/Constructing-proximity%3A-Relating-to-readers-in-and-Hyland/14781835d2d20501e525c72a294f545e5a8c87a1
- Pinker, S. (2014). The Sense of Style: The Thinking Person’s Guide to Writing in the 21st Century. Viking. https://www.goodreads.com/book/show/20821371-the-sense-of-style
- Rayner, K. (1998). Eye movements in reading and information processing: 20 years of research. Psychological Bulletin, 124(3), 372–422. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9849112/
- Tetzner, R. (b.d.). Using Adjectives Effectively in Academic and Scientific Writing. Proof-Reading-Service. https://www.proof-reading-service.com/blogs/academic-publishing/using-adjectives-effectively-in-academic-and-scientific-writing
- Zak, P. J. (2015). Why inspiring stories make us react: the neuroscience of narrative. Cerebrum: the Dana forum on brain science, 2015, 2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26034526/
Autor: Tomasz Socha – Twój pozytywny copywriter.